X
تبلیغات
درسی اموزشی - مطالب درسی اول دبیرستان
نمونه سوالات امتحانی سال اول دبیرستان

آب مایعی است که در ۱۰۰ درجه می‌جوشد می‌زند و در ۰ درجه یخ می‌زند و همچنین آب مایعی است بی رنگ،بی بو،بی مزه که حدود ۷۵٪ سطح زمین را آب فرا گرفته.در طبیعت هم به سه نوع جامد(یخ) مایع(آب) گاز(بخار)دیده می‌شود.

آب منبعی تجدیدپذیر است و طبیعت آن را می‌تواند دوباره تولید کند ولی به علت کمبود آب شیرین در دنیا مردم جهان با بی آبی مواجه هستند.
به مجموعه رویداد‌هایی که به هم پیوسته بوده و باعث تغییر میشوند فرآیند گویند.

آب در ۱۰۰ درجه می‌جوشد و به بخار تبدیل می‌شود.

حجم آب از صفر و زیر آن زیاد می‌شود،بین ۰ و ۴ درجه سانتی گراد حجم آب کم می‌شود و از ۴ تا ۱۰۰ درجه حجم آب شروع به زیاد شدن می‌کند زیرا در اثر گرما جنبش مولکول‌ها زیاد می‌شود و فاصله ی بین مولکول‌ها شروع به زیاد شدن می‌کند. از ۱۰۰ و بالاتر از آن به دلیل آنکه فاصله ی بین مولکول‌ها و جنبش آنها خیلی زیاد می‌شود حجم آب بیشتر می‌شود. آب سه چهارم بدن انسان فرا گرفته.

مدیا:مثال.ogg== ویژگی‌های غیرعادی آب ==

1.     حجم آب هنگام یخ زدن بیشتر می‌شود.

2.     بالا بودن گرمای تبخیر آب.

3.     بالا بودن ظرفیت گرمایی ویژه آب.

4.     بالا بودن کشش سطحی آب.

[متن ایتالیک]

متن رنگی 

چند خط نوشته 


چند خط نوشته 

 : === عنصر ===

عنصر‌ها موادی هستند که از اتم‌های یکسان تشکیل شده‌اند.

نکته:هر عنصر دارای اتم‌های یکسان است که از نظر حجم،شکل،خواص فیزیکی و شیمیایی مثل هم اند ولی اتم‌های عناصر مختلف از نظر خواص شیمیایی و فیزیکی با یکدیگر متفاوت اند.

فرشید صفری

مولکول(ترکیب)

از اتصال اتمهای مختلف به یکدیگرترکیب به وجود می اید مثال H2O H2so4فرشید صفری از کاشمر

نماد شیمیایی عناصر

دانشمندان برای اینکه زبان واحدی برای عناصر ارائه کنند،حرف اول نام لاتین عناصر را به عنوان نماد شیمیایی عنصر انتخاب کرده‌اند.
به دلیل این که برخی از عناصر حرف اول لاتین آنها یکسان است برای برخی از عناصر حرف دوم آن‌ها نیز به صورت کوچک نوشته می‌شود.مثل:Mg توجه داشته باشید که عناصر را با حرف بزرگ نمایش میدهند و اگر حروفی کوچک بعد از حروف بزرگ آمد حروف دوم(حروف کوچک) با حروف اول یک عنصر است.مثلا: Al=آلمینیوم

مثال:

K

Ca

Ir

CL

Fe

Na

Pb

Cd

Al

Hg

H

N

P

--

--

فرمول شیمیایی

از کنار هم قرار دادن نماد شیمیایی ۲ یا چند عنصر در کنار هم فرمول شیمیایی به دست می‌آید.
مثال: Ca Co۳

Na N O۳
- هر فرمول شیمیایی بیانگر ۲ مطلب است:
۱- تعداد عنصر‌های تشکیل دهنده.
۲- تعداد هر عنصر در آن ماده.

پیوند کووالانسی

پیوند کووالانسی از نوع پیوند شیمیایی است که قوی بوده و ۲ عنصر را محکم در کنار هم قرار می‌دهد.

نکته:پیوند شیمیایی در مولکول آب از نوع کووالانسی است.پس پیوند شیمیایی در آب محکم و قوی است.

نکته:پیوند‌های بین مولکولی در آب از نوع پیوند هیدروژنی است.

علامت پیوند هیدروژنی (...) است.

] مولکول قطبی

به مولکول‌هایی قطبی گویند که دارای دو قطب منفي و مثبت هستند.

نکته:مولکول آب مولکولی قطبی است که در آن هیدروژن ‌ها (+) و اکسیژن‌ها (-) است.

آزمایش قطبی بودن آب:اگر جسمی با بار منفی را به باریکه‌ای از آب که از جایی می‌ریزد نزدیک کنیم آب منحرف شده و جهت خود را تغییر می‌دهد.

ساختار مولكول آب

همان طور كه در قبل ذكر كرديم،مولكول آب قطبي است و پيوند شيميايي آن از نوع كووالانسي و پيوند بين مولكولي آن از نوع هيدروژني است.با توجه به اين مطالب ساختار آب خميده‌است.يعني عنصر هاي «O» و «H» در يك خط راست نيستند.

ظرفيت

مقدار گرمایی است که باید به یک جسم بگیریم از یک جسم بدهیم تا دمای ان یک درجه سانتی گرادافزایش یابد فرشید صفری از کاشمر

مثال: ظرفيت C= ۴

ظرفيت H=۱

دليل‌های غيرعادي بودن آب

حجم آب هنگام يخ زدن بيشتر ميشود

1.     مولكول آب قطبي است و هر يك از مولكول هاي آب با ۴ مولكول آب ديگر پيوند بين مولكولي هيدروژني برقرار ميكند.در نتيجه اين امر بين آنها فضاهاي خالي ايجاد ميشود. هنگامي كه آب يخ ميزند اين فضاهاي خالي در جاي خود ثابت ميماند و باعث ميشود حجم آب زياد شود.

گرماي تبخير

نكته:گرماي تبخير آب به مقدار گرمايي كه بايد به ۱گرم مايعي داده شود كه از حالت مايع به بخار تبديل شود

مولكول هاي آب قطبي اند و نيروهاي جاذبه ي بين مولكولي آن از نوع هيدروژني است و بسيار محكم و قوي مي باشند در نتيجه براي شكستن اين پيوند‌های بين مولكولی قوي و زياد و تبديل مايع به بخار انرژی زيادتری لازم است.

نكته:هرچه مقدار گرماي تبخير مايعي بيشتر باشد نيرو هاي جاذبه ي بين مولكولي آن قوي تر است.

مثال: گرمای تبخیر ۱گرم الکل ۱۳۶۰ ژول است و گرمای تبخیر ۱گرم کلروفرم ۲۵۰ ژول است.

الف:نیروی جاذبه ی بین مولکولی در کدام یک قوی تر است چرا؟؟

جواب:الکل،زیرا گرمای تبخیر آن بالاست.

ب:در شرایط یکسان کدام یک زودتر سرد میشوند؟

جواب:کلروفرم،زیرا گرمای تبخیر آن کمتر است.

برگرفته از «مقدمه

آب ماده ای فراوان در کره زمین است. به شکل های مختلفی همچون دریا ، باران ، رودخانه و... دیده می‌شود. آب در چرخه خود ، مرتباً از حالتی به حالت دیگر تبدیل می‌شود، اما از بین نمی‌رود. هر گونه حیات محتاج آب می‌باشد. انسان ها از آب آشامیدنی استفاده می‌کنند، یعنی آبی که کیفیت آن مناسب سوخت و ساز بدن باشد.

با رشد جمعیت، منابع آب طبیعی در حال تمام شدن هستند و این مسئله ، سبب نگرانی بسیاری از دولت‌ها در سراسر دنیا شده است. گاهی بدلیل مشکلات کمبود آب ، این ماده را جیره بندی می‌کنند تا مصرف آن را تعدیل نمایند.

ماده ای شگفت انگیز

فرمول شیمیایی آب

آب نوعی ماده مرکب است که از دو عنصر اکسیژن و هیدروژن ساخته شده است. آب را جزو دسته مخلوط‌ها طبقه‌بندی نمی‌کنند، چون خواص آب نه به خواص هیدروژن شبیه است و نه به خواص اکسیژن. از ترکیب دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن، یک مولکول آب بوجود می‌آید. یک قطره آب دارای تعداد بی شماری مولکول آب می‌باشد.

معادله شیمیایی واکنش بین هیدروژن و اکسیژن و تشکیل آب از قرار زیر است:

H2  +  O2                           H2O

هر مولکول آب دارای یک ناحیه مثبت و یک ناحیه منفی است که این دو ناحیه در دو طرف مولکول آب واقع شده‌اند. شیمیدان‌ها با کمک شواهد به این نتیجه رسیده‌اند که مولکول آب شکل خطی ندارد، یعنی به این صورت نیست که دو اتم هیدروژن بصورت خطی در دو طرف یک اتم اکسیژن قرار گرفته باشند (HــOــH). بلکه مولکول آب حالت خمیده ای دارد که اتم های هیدروژن در سر مثبت مولکول و اتم های اکسیژن در سر منفی مولکول آب تجمع پیدا نموده اند.

اشکال متغیر

آب در اشکال متفاوتی بر روی زمین یافت می‌شود. تنها ماده ای است که در طبیعت به هر سه حالت جامد، مایع و گاز وجود دارد. ابرها در آسمان، موج دریا، کوه یخی، توده های یخی در دل کوه ها و منابع آبی زیرزمینی تنها چند شکل از آب می‌باشند. طی اعمال تبخیر، میعان، انجماد و ذوب، آب مرتباً از حالتی به حالت دیگر تبدیل می‌شود. این پدیده تبدیل آب را چرخه بزرگ آب می‌نامند.

از آنجا که بارندگی در صنعت کشاورزی و همچنین برای خود بشر بسیار با اهمیت است، به اشکال مختلف بارندگی نام های به خصوصی اطلاق می‌شود. بارندگی معمولاً بصورت باران است. دیگر اشکال آن، تگرگ،برف، مه و شبنم می‌باشند. همچنین، از برخورد نور با قطرات باران، رنگین کمان پدید می‌آید.

آب‌های روی سطح زمین، نقش های مهمی ایفا می‌کنند؛ رودخانه‌ها آب مورد نیاز کشاورزی را فراهم می‌کنند و دریاها هم وسیله ای برای تجارت و مبادله کالاها محسوب می‌شوند. توده های یخی و آبشارها هم از دیگر اشکال آب هستند. فرسایش به وسیله ی آب، نقش مهمی در شکل محیط زیست ایفا می‌کند.

به علاوه، دره ها و دلتاهای حاصل از رسوبات رودخانه‌ها، محلی برای سکنی گزیدن انسان ها بوده است. آب به داخل زمین هم نفوذ می‌کند و آب‌های زیرزمینی را ایجاد می‌کند. آب‌های زیرزمینی را می‌توان با کندن چاه یا قنات استخراج نمود. البته آب های زیرزمینی به شکل چشمه یا چشمه آب گرم هم به سطح زمین می‌آیند.

آب املاح و مواد معدنی مختلفی دارد که بر حسب آن مواد، طعم و مزه اش بسیار تفاوت می‌کند. البته ما انسان‌ها ، خود ، قادریم که آشامیدنی بودن آبی را ارزیابی کنیم؛ مثلاً از آب شور دریا و یا آب‌های بدبوی باتلاق ها استفاده نمی‌کنیم. بلکه آبی می نوشیم که سالم بوده و مناسب نیازهای بدنمان باشد.

اهمیت آب در زندگی

آب خواص مهمی دارد که در زندگی ما بسیار با ارزشند. از جمله:

حلال بسیار خوبی است.

چگالی بالایی دارد و جالب این که وقتی یخ می‌زند یا حرارت می‌بیند، چگالی آن کاهش می‌یابد.

گرمای تبخیر آب بالاست. یعنی برای تبدیل مقدار کمی آب به بخار، گرمای زیادی لازم است. این خاصیت برای بدن ما بسیار با اهمیت می‌باشد. گرمای اضافی بدن با تبخیر تنها مقدار کمی از آب بدن از طریق منافذ پوست تعریق کاسته می‌شود.

نیروی کشش سطحی آن به طور شگفت انگیزی زیاد است. گهگاه شاهد نشستن حشرات روی سطح آب بوده‌ایم. اگر به دقت به طرز قرار گرفتن حشره روی سطح آب نگاه کنید، متوجه می‌شوید که سطح آب زیر پای حشره، مانند یک تشک ابری فرو می‌رود؛ اما پاره نمی‌شود.

آب مواد مختلف از جمله شکر و نمک را براحتی در خود حل می‌کند. بسیاری از واکنش های شیمیایی تنها در حضور آب انجام می‌شوند. البته پاره ای مواد با آب مخلوط نمی‌شوند، مثل لیپیدها و دیگر مواد هیدرات کربن‌دار. غشاء سلولی که حاوی لیپیدها و پروتئین است، از این خاصیت آب سود جسته و تعاملات محتویات سلولی با مواد شیمیایی خارج سلول را بدقت تحت کنترل دارد.

یکی دیگر از خواص جالب آب، حالت جامد آن، یعنی یخ می‌باشد. هنگامی که آب بر اثر سرما به یخ تبدیل می‌شود، انبساط می‌یابد، بدین معنا که حجم بیشتری را اشغال می‌کند.

بنابراین، حجمی از یخ که هم‌حجم آب اولیه است، جرم کمتری دارد. به این علت می‌گویند که چگالی یخ از آب کمتر است و همین مسئله باعث می‌شود که یخ روی آب شناور بماند. در حالی که در بیشتر موارد، چگالی ماده جامد از حالت مایع آن بیشتر است.

این ویژگی آب سبب می‌شود که بر خلاف بسیاری از مایعات، آب از سطح شروع به انجماد کند. این پدیده را بارها به هنگام شروع یخ زدن آب، درون فریزر منزلتان دیده اید؛ در زمستان با یخ زدن سطح آب دریاچه‌ها، لایه عایقی از یخ ایجاد می‌شود که این لایه، از یخ زدن لایه های زیرین خود جلوگیری می‌نماید. در این شرایط ، ماهی ها و دیگر آبزیان می‌توانند در مناطق گرم‌تر زیرین به حیات خود ادامه دهند.

دیگر ویژگی غیر عادی آب، ظرفیت گرمایی بالای آن می‌باشد. ظرفیت گرمایی یک جسم، مقدار گرمایی است که به جسم می‌دهیم تا دمایش، 1 درجه سانتی گراد افزایش یابد. جالب است بدانید که مقدار گرمایی که لازم است تا دمای 1 گرم آب را 1 درجه سانتی گراد افزایش دهد، حدود 10 برابر مقدار گرمایی است که برای 1 گرم آهن لازم است.

آب در زندگی روزانه

وجود هر گونه حیات، متکی به وجود آب است. آب در بیشتر فرایندهای متابولیسمی بدن، نقش حیاتی دارد. هنگام گوارش غذا، مقادیر قابل توجهی آب مورد استفاده قرار می‌گیرد.تقریباً 70 درصد وزن بدن را آب تشکیل می‌دهد. برای عملکرد درست، بدن ، روزانه به 1 تا 7 لیتر آب نیاز دارد البته این میزان آب به مقدار فعالیت بدن ، دمای هوا ، رطوبت و دیگر عوامل بستگی دارد. آب از طریق ادرار ، مدفوع ، تعریق و همچنین از طریق بازدم به شکل بخار آب دفع می‌شود.

بدن انسان به آبی نیاز دارد که نمک یا ناخالصی های دیگر ( مثل باکتری یا دیگر عوامل بیماری‌زا و یا مواد شیمیایی) نداشته باشد. البته برخی مواد محلول در آب طعم و مزه آن را بهتر هم می‌کند. امروزه ، با توجه به رشد روز افزون جمعیت ، میزان سرانه آب آشامیدنی کاهش یافته است.

راه حل های تحت بررسی، تولید بیشتر آب ، بهبود توزیع و جلوگیری از هدر رفتن آن می‌باشد.

مصرف آشکار و نهان آب

تحقیقات آماری در بسیاری از کشورها نشان می‌دهد که میانگین مصرف روزانه آب برای هر نفر ، حدود 300 لیتر است. در حالی که مصرف نهان آب برای هر نفر ، حدود 6000 لیتر و از قرار زیر می‌باشد:

آبیاری کشتزارها و تهیه و تولید مواد غذایی: 2600 لیتر

تأمین انرژی: 2400 لیتر

صنایع و معادن: 700 لیتر

امور بازرگانی و خدمات: 34 لیتر

منبع کمیاب

در بسیاری از کشورها ، آب نوعی منبع استراتژیک محسوب می‌شود. بسیاری از جنگ‌ها از جمله جنگ 6 روزه در خاور میانه، بر سر به دست آوردن منابع آبی بیشتر صورت گرفت. البته کارشناسان، مشکلات بیشتری را هم پیش بینی می‌کنند که بدلیل رشد جمعیت، آلودگی آب ها و گرم شدن زمین حادث می‌شود.

آب آشامیدنی

آب‌های آشامیدنی را از چشمه ها ، قنات ها و یا چاه ها استخراج می‌کنند. بنابراین ، برای تولید بیشتر آب ، می‌توان چاه‌های بیشتری ساخت. باران و دریا هم از دیگر منابع آبی هستند که البته به عنوان آب آشامیدنی مناسب نیستند. این گونه آب‌ها را باید تصفیه نمود. روش های معروف تصفیه آب ، تقطیر و جوشاندن می‌باشند.

آب ، فرهنگ و مذهب

در بیشتر ادیان از جمله اسلام، مسیحیت و یهودیت، آب ماده پاک‌کننده محسوب می‌شود. برای مثال، در مسیحیت غسل تعمید را در کلیسا با آب انجام می‌دهند.

در بسیاری ادیان همچون اسلام نوعی مراسم عبادی وجود دارد که در آن ، مرده را با آب پاک شستشو می‌دهند (غسل). در دین اسلام هم تنها پس از وضو گرفتن (شستن بخش‌هایی از بدن با آب پاک) می توان فریضه نماز را بجا آورد.

در مذهب شینتو (مذهب ژاپنی) در تمام مراسم عبادی از آب برای پاکیزه ساختن بدن فرد یا مکان خاصی استفاده می‌شود.

 


این قانون بیان می کند در شرایط دما و تعداد مولکول ثابت ، حاصلضرب فشار گاز در حجم گاز مقداری ثابت است . یعنی اگر حجم گاز کاهش یابد ، فشار آن افزایش خواهد یافت و برعکس . می توان گفت فشار و حجم با هم رابطه عکس دارند .
در این انیمیشن شما میتوانید قانون بویل را بررسی کنید . بدین ترتیب که با حرکت دادن پیستون فشار داخل سرنگ تغییر خواهد کرد . در هر مورد حجم و فشار گاز درون جدول ثبت می شود . چنانچه حاصلضرب فشار در حجم هر مورد را بدست آورید عدد ثابتی خواهد بود .
شما میتوانید با کلیک روی Graph نمودار تغییرات فشار در برابر حجم گاز را مشاهده کنید .

دتوضیحات:
این قانون بیان میکنید در شرایط فشار و تعداد مولکول ثابت ، حجم گاز با دمای آن ( بر حسب کلوین ) رابطه مستقیم دارد . یعنی چنانچه دما بر حسب کلوین دو برابر شود ، حجم گاز نیز دو برابر می شود . می توان گفت نسبت حجم گاز به دمای گاز بر حسب کلوین عددی ثابت می باشد .
در این انیمیشن شما می توانید قانون شارل را بررسی کنید . با تغییر دما پیستون جابجا شده و حجم گاز تغییر می کند . اطلاعات هر مورد در جدول ثبت شده و نمودار تغییرات حجم گاز نسبت دما رسم می شود که خط راست است

مولکولهای قطبی آب از سر مخالف اطراف یونهای مثبت و منفی سدیم کلرید را گرفته و آنها را از یکدیگر جدا می کنند . یونهای جدا شده توسط تعدادی مولکول آب ، آبپوشی می شوند . و بدین ترتیب انحلال صورت می پذیرد

برای اندازه گیری فشار گاز درون یک ظرف از وسیله ای بنام مانومتر استفاده می شود . مانومتر یک لوله خمیده است که درون آن جیوه قرار دارد . و بر حسب میلیمتر مدرج شده است . در صورتیکه فشار دو طرف لوله با هم برابر باشد ، سطح جیوه در دو لوله یکسان خواهد بود . ولی اگر فشار یک طرف لوله بیشتر باشد ، جیوه دورن لوله جابجا شده و اختلاف سطح جیوه در دوطرف لوله همان اختلاف فشار دو طرف لوله می باشد .
این انیمیشن یک مانومتر را نشان می دهد شما میتوانید فشار داخل بالنهای متصل به آنرا تغییر داده و تغییرات سطح جیوه در مانومتر را مشاهده کنید

 میزان سردی و گرمی یک جسم با دما سنجیده می شود ، هر چه دمای ماده بالاتر باشد ، جنبش ذرات ان بیشتر بوده و گرمتر خواهد بود . می توان گفت : دما معیاری برای بیان شدت جنبش ذرات یک ماده است . با افزایش دما شدت جنبش ذران ماده افزایش می یابد .

 

ماده اي به حالت مايع يا گاز را........مي گويند.                        

الف)سيار                ب)آب            ج)الكل                    د)سيال

 2- كداميك از موارد زير درست نيست؟

الف)در مناطق جنگلي مقدار رطوبت هوا زياد است.

ب)منبع عمده ي آلودگي هوا فعاليتهاي صنعتي است.

ج)يك بطري خالي،واقعا"خالي نيست.

د)هوا مانند گازهاي ديگر،وزني ندارد.

3- تنها جزيي از هوا كره كه از فضا ديده مي شود كدام است؟

الف)اكسيژن            ب)كربن دي اكسيد             ج)ابر             د)دود

4- گياهان براي ادامه ي زندگي خود به يك منبع هميشگي........نيازمندند تا فتوسنتز كنند.

الف)اكسيژن            ب)كربن دي اكسيد             ج)كربن مونو اكسيد             د)نيتروژن

 5- اولين لايه ي هواكره چه نام دارد؟

الف)ترموسفر           ب)مزوسفر              ج)استراتوسفر                   د)تروپوسفر

 6- كداميك از موارد زير در مورد درصد گازهاي موجود در هواي دم و بازدم صحيح است؟

الف)درصد گاز نيتروژن در هواي دم نسبت به هواي بازدم بيشتر است.

ب)درصد گاز اكسيژن در هواي بازدم بيشتر از هواي دم است.

ج)درصد گاز كربن دي اكسيد در هواي دم بيشتر از هواي بازدم است.

د)درصد گاز نيتروژن در هواي دم و بازدم يكسان است.

 7- ترتيب لايه هاي مختلف هوا كره به ترتيب از نزديكترين تا دورترين لايه به هسته عبارتند از:

الف)تروپوسفر- استراتوسفر- مزوسفر- ترموسفر

ب)استراتوسفر- تروپوسفر- مزوسفر- ترموسفر

ج)تروپوسفر- مزوسفر- استراتوسفر- ترموسفر

د)تروپوسفر-ترموسفر- مزوسفر- استراتوسفر

 8- آلوده شدن هوا بر اثر فعاليتهاي انساني با كشف چه چيزي آغاز شد؟

الف)تقويم                          ب)چرخ                   ج)آتش                    د)اتم

 9- ما در كدام بخش از هواكره زندگي مي كنيم؟

الف)استراتوسفر                 ب)تروپوسفر             ج)مزوسفر               د)ترموسفر

 10- كداميك از گزينه هاي زيركمتراز0001/ 0 درصد هوا را تشكيل مي دهد؟

الف)NO2         ب)Ne            ج)He            د)Kr

     11- تركيب شيميايي هوا در كدام گزينه درست ايست؟

الف)87%نيتروژن، 21%اكسيژن                         ب)75%نيتروژن،25%اكسيژن

ج)78%نيتروژن،32%اكسيژن                             د)78%نيتروژن،21%اكسيژن

 12- در تروپوسفر با افزايش ارتفاع دما........وفشار........مي يابد.

الف)كاهش- كاهش            ب)كاهش- افزايش              ج)افزايش- كاهش               د)افزايش- افزايش

 13- در يك سيال با افزايش........، فشار افزايش مي يابد.

الف)سطح               ب)قطر                    ج)عمق                   د)مايع

 14- براي اندازه گيري گاز محبوس در يك ظرف از چه وسيله اي استفاده مي كنيم؟

الف)فشارسنج جيوه اي                ب)بارومتر                ج)مانومتر                 د)موارد الف و ب

 15- در فشار هواي معمولي ارتفاع ستون جيوه (در فشارسنج جيوه اي) چقدر است؟

الف)760ميلي متر                 ب)76ميلي متر                 ج)760سانتيمتر                  د)670ميلي متر

 16- با افزايش ارتفاع در لايه هاي هواكره تغييرات فشار و چگالي چگونه است؟

الف)هر دو كاهش مي يابد.                                ب)هر دو افزايش مي يابد.

ج)فشار كاهش و چگالي افزايش مي يابد.            د)فشار افزايش و چگالي كاهش مي يابد.

 17- "رانندگان در هواي سرد بر باد تايرهاي اتومبيل خود مي افزايند"اين پديده با كدام قانون زير قابل توجيه  اسا

است؟

الف)نظريه ي جنبش مولكولي گازها                    ب)قانون شارل

ج)قانون بويل                                                            د)قانون پايستگي انرژي

 18- كدام گزينه ي زير دماي صفر مطلق را نشان مي دهد؟

الف)273 درجه سيلسيوس   ب)372-         درجه سيلسيوس      ج)273-         درجه سيلسيوس      د)هيچكدام

 19- 90 درجه سانتيگراد چند درجه ي كلوين است؟

الف)317 درجه                   ب)336 درجه                  ج)298 درجه                د)363درجه

 20- به گازهايي كه رفتار آنها با توجه به........قابل پيش بيني باشد،گازهاي ايده آل مي گويند.

الف)نظريه ي جنبشي مولكولي گازها                  ب)قانون بويل

ج)قانون پايستگي انرژي                                    د)قانون شارل

 21- كداميك از گازهاي زير در مقياس صنعتي از هواكره بدست مي آيند؟

الف)نيتروژن             ب)آرگون                  ج)كربن دي اكسيد              د)موارد الف و ب

 22- تركيب كدام ماده با اكسيژن احتراق نيست؟

الف)زغال سنگ                  ب)متان                   ج)سديم                    د)چوب

 23- براي جلوگيري از اكسيد شدن سديم آن را درون چه مايعي قرار مي دهند؟

الف)نفت                           ب)بنزين                            ج)الكل                      د)آب

 24- ميانگين دما در سطح كره ي زمين چقدر است؟

الف)0درجه              ب)15- درجه             ج)25 درجه              د)15 درجه

 25- چند درصد از انرژي رسيده به سطح زمين توسط اقيانوسها جذب مي شود؟

الف)90%                ب)95%                            ج)85%                            د)80%

 26- كدام فرايندها در لايه ي استراتوسفر اتفاق مي افتد؟

الف)چرخه ي اوزون- مه دود فتو شيميايي                      ب)چرخه ي اوزون- چرخه ي نابودي اوزون

ج)چرخه ي نابودي اوزون- مه دود فتو شيميايي      د)هر سه مورد

 27- هر اتم كلر ايجاد شده در استراتوسفر مي تواند چند مولكول اوزون را نابود كند؟

الف)1000مولكول                ب)10000مولكول                ج)100000مولكول       د)1000000مولكول

 28- حضور  NO xدر روزهاي خشك و آفتابي رنگ هوا را........مي كند كه گاز آلاينده ي نوع........است.

الف)قهوه اي- اول               ب)قهوه اي- دوم                 ج)زرد- دوم                         د)آبي- اول

 29- اكسيد كدام نافلز در صورت حل شدن در آب توليد اسيد مي كند؟

الف)كربن                 ب)يد             ج)فسفر                  د)رادون

30- به واكنشي كه به كمك نور آغاز مي شود چه مي گويند؟

الف)فوتوشيميايي               ب)نور شيميايي                  ج)چرخه                            د)موارد الف و ب

مصرف دوباره تنها راه ادامه

 

  منابع طبيعي و منابع شيميايي

منابع طبيعي به دو دسته تجديد پذير مثل آب و خاک تقسيم مي شوند . منابع شيميايي را از هواکره ، آب کره و سنگ کره بدست مي آوريم .  

 

  قانون بايستگي جرم

دريک واکنش شيميايي جرم نه به وجود مي آيد و نه از بين مي رود و در يک معادله ي شيميايي بايد مجموع جرم واکنش دهنده ها با مجموع جرم فرآورده ها برابر باشد يا واکنش موازنه باشد ، مثلا
C + O2=CO2
تعداد اتم ها در فرآورده ها = تعداد اتمها در واکنش دهنده ها  

 

  تعريف مول

به تعداد ۱۰۲۳×۶/۰۲۲اتم يک ول گفته مي شود . جرم يک مول را يک اتم گرم مي گويند و آن را برحسب گرم بيان مي کنند .واحد مول براي ذره هاي ديگر هم بکار مي رود . در واقع يک مول از هر ذره (اتم ، مولکول يا يون ) به تعداد ۱۰۲۳×۶/۰۲۲ از آن ذره است . با توجه به جرم اتمي عناصر مي توان جرم مولي يا مولکول گرم يک ماده را حساب کرد مثلاً جرم مولکولي Co2 مساوي است با مجموع جرم اتمي کربن و دو مولکول اکسيژن :

گرم بر مول ۴۴ = (۱۶×۲) + ۱۲= مولکول گرم Co2
جرم اتمي اکسيژن جرم اتمي کربن  

 

  عنصرهاي شيميايي و جدول تناوبي

عنصرها را بر اساس شباهت ها و تفاوت هاي خواص آنها به دو دسته ي فلزها و نافلزها طبقه بند ي مي کنند . تعداد اندکي ا زعنصرها حواصي بين خواص فلزها و نافلزها دارند که به اين عنصرها شبه فلز مي گويند . مندليف دانشمند روسي عناصر را با توجه به خواص آنها در يک جدول طبقه بندي کرد . اين جدول هنوز هم مورد استفاده است . ستون هاي عمودي جدول شامل عناصري است که خواص مشابه دارند ، آن ها را گروه يا خانواده ي عناصر ها مي نامند . مندليف توانست برخي ويژگي هاي مهم يک عنصر را از روي خواص اصلي خانواده اي که در آن قرار دارد پيشگويي کند . براي مثال بعضي ا زخواص يک عنصر را مي توان با ميانگين گرفتن از خواص دو عنصر بالا و پائين آن عنصر تخمين زد . عناصري که در يک خانواده قرار دارند ترکيبات مشابهي را پديد مي آورند . مثلاً اکسيژن و گوگرد در ترکيب با کربن توليد Co2 و So2 مي کنند .
بسياري از خواص عنصرها به تعداد الکترون ها در اتم هاي آن ها و چگونگي آرايش اين الکترون ها در اطراف هسته ي اتم بستگي دارد . هرچي يک ماده سريعتر وارد يک واکنش شيميايي معين شود مي گوئيم واکنش پذيري آن ماده بيشتر است .  

 

  زباله هاي شهري و راه هاي دفع آن

بخش عمده اي از زباله هاي شهري مانند پسماند مواد غذايي و کاغد ، زيست تخريب پذيرند ، يعني اين مواد پس از مدفون شدن در خاک ، در غياب هوا ، به وسيله ي موجودات ذره بيني به مواد ساده تري تجزيه مي شوند . از تجزيه ي مواد زيست تخريب پذير ، زيست گاز (بيوگاز) توليد مي شود که به طور عمده متان ، کربن و دي اکسيد است. از سوزاندن زيست گاز مي توان براي توليد انرژي و نيروي برق استفاده کرد . متان و کربن دي اکسيد هر دو گاز گلخانه اي هستند اما اثر متان ۲۵ برابر کربن دي اکسيد است . پس بهتر است به جاي متان موجود در زيست گاز ، محصول احتراق آن يعني کربن دي اکسيد وارد هوا کره شود . يکي از راه هاي دفع زباله هاي شهري سوزاندن آن است و انرژي حاصل از آن براي توليد برق مصرف مي شود .  

 

  چگونه مي توان عمر منابع تجديد ناپذير را طولاني کرد ؟

۱- بازنگري در مصرف
۲- کاهش ميزان مصرف
۳- باز به کاربردي مواد
۴- بازگرداندن مواد براي باز فرآوري آنها  

 

  زباله هاي جامد

عمده زباله هاي جامد در يک کشور پيشرفته صنعتي عبارتند از :
۱- کاغذ و مقوا که يک منبع تجديد پذير وزيست تخريب پذير است .
۲- مواد پلاستيکي که از نفت بدست مي آيند و تجديد ناپذيرند و زيست تخريب شدنشان بسيار کند است .
۳- شيشه و آلومينيوم که تجديد ناپذيرند .
۴- پسماند مواد غذايي
۵- چوب و فلز
و ديگر زباله هاي جامد که از اين مجموعه کاغذ و مقوا و مواد پلاستيکي وشيشه و آلومينيم قابل بازگرداني اند .  

 

  زباله هاي پلاستيکي و بازگرداني آنها

زباله هاي پلاستيکي 7% جرمي و 30% حجمي زباله هاي جامد را تشکيل مي دهند که اين مواد يا زيست تخريب پذير نيستند يا تخريب آنها بسيار آهسته است . بازگرداني زباله هاي پلاستيکي از نظر حفظ محيط زيست اهميت زيادي دارد و اين عمل باعث افزايش طول عمر ذخاير نفتي که تجديد ناپذيرند مي شود . از پلاستيک هاي بازيافت شده در ساختمان سازي ، صنايع بسته بندي ، ساخت ظروف لاستيکي ، نيمکت پارک ها ، ميز و صندلي و ... استفاده مي شود .  

 

  زباله هاي کاغذي و بازگرداني آنها

کاغذ و مقوا از زباله هاي قابل بازگرداني اند . از آنجا که براي توليد هر تن کاغذ حدود 17 درخت تنومند لازم است و 25 سال طول مي کشد که يک نهال رشد کند و درخت بزرگي بشود و ساختن کاغذ انرژي زيادي لازم دارد . بازگرداني کاغذ به صرفه است . در فرآيند بازگرداني کاغذهاي باطله را در آب گرم به صورت خمير در مي آورند و پس از سفيد کردن خمير کاغذ ، از آن براي تهيه کاغذ استفاده مي شود  

 

  راه هاي ديگر افزايش عمر منابع طبيعي

يکي ا زمهمترين اين راهها جايگزيني است . امروزه در برخي کشورها با توجه به افزايش مصرف ، براي بازگرداني و هم چنين يافتن جايگزين مناسب براي بعضي از کاربردهاي موادي که از منابع تجديد ناپذير بدست مي آيند بالاخره روزي تمام مي شوند بنابراين براي حفظ اين منابع سعي که از بازگرداني و پيداکردن جايگزين مناسب استفاده کنند . پس امروزه از رشته هاي نوري به جاي کابل هاي مسي در شبکه هاي ارتباطي استفاده مي شود.(جايگزيني )

بخــــــــش سوم :مصرف دوباره تنها راه ادامـــــــــه

 

1- منابعي كه خود را به طور طبيعي ترميم و تكميل مي كنند را چه مي گويند؟

الف)منابع طبيعي                         ب)منابع تجزيه ناپذير                     ج)منابع تجديد پذير                       د)منابع شيميايي

 

2- بيشتر سنگهاي سازنده ي زمين را چه چيزي تشكيل مي دهد؟

الف)منيزيم                                 ب)سيلسيم                               ج)اكسيژن                                  د)سيليكاتها

 

3- كدام گزينه از فلزهاي پر مصرف و از منابع تجديد ناپذير است؟

الف)مس                                    ب)آهن                           ج)طلا                    د)نقره

 

4- نيتروژن بيشتر در كداميك از لايه هاي كره ي زمين وجود دارد؟

الف)آب كره                     ب)هواكره                       ج)سنگ كره                    د)گوشته

 

5- اجزاي سازنده ي هسته بيشتر كدام است؟

الف)Na-Fe                      ب)Ni-Mg                        ج)Ni-Fe             د)K-Ca

 

6- چند درصد از جمعيت جهان در آفريقاي جنوبي زندگي مي كنند؟

الف)8%                         ب)7%                           ج)80%                          د)0/8%

 

7- به ترتيب چند درصد از كروم، طلا و الماس موجود در جهان درآفريقاي جنوبي است؟

الف)68%، 51%، 34%                              ب)34%، 51%، 68%

ج)64%، 51%، 38%                                             د)54%، 31%، 68%

 

8- مهمترين عنصر كلوخه هاي كف اقيانوسها كدام است؟

الف)آهن                                     ب)مس                          ج)منگنز                          د)نيكل

 

9- هميشه مول رابطه ي بين........و........يك ماه است.

الف)جرم و حجم               ب)جرم و تعداد ذره هاي                 ج)حجم و جرم                   د)هيچكدام

 

10- در حال حاضر چند عنصر شيميايي شناخته شده و چقدر آنها در زندگي ما اهميتدارد؟

الف)107،                                    ب)109،                          ج)107،                          د)109،

 

11- نام ديگر گروه 2 اصلي در جدول تناوبي عناصر چيست؟

الف)هالوژنها                               ب)فلزهاي قليايي خاكي               ج)فلزات قليايي                د)نجيب

 

12- تنها نافلز مايع جدول تناوبي عناصر كدام است؟

الف)جيوه                        ب)كلر                ج)برم                 د)رادون

 

13- فعالترين فلز دنيا و طبيعت كدام است؟

الف)سزيم                      ب)سديم                           ج)منيزيم                     د)پتاسيم

 

14- فعالترين نافلز كدام است؟

الف)استاتين                   ب)كربن              ج)گوگرد                 د)فلوئور

 

15- اساس رده بندي جدول مندليف و جدول امروزي چيست؟

الف)عدد اتمي - جرم اتمي                        ب)جرم اتمي - عدداتمي

ج)جرم اتمي - جرماتمي                            د)عدداتمي - عدداتمي

 

16- كدام بخش از كره ي زمين به طور تقريبب تمام مواد خام مورد نياز براي ساخت بسياري از وسايل را

فراهم مي كند؟

الف)آب كره                     ب)هواكره                       ج)هسته                          د)پوسته

 

17- هرگاه عناصر بر اساس افزايش عدداتمي تنظيم شوند خواص فيزيكي و شيميايي آنها به طور متناوب

تكرار مي شود،اين عبارت كدام قانون را بيان مي كند؟

الف)قانون شارل               ب)قانون بويل                      ج)قانون پايستگي ماده                         د)قانون تناوبي

 

18- امروزه در ساختمان سازي بيشتر از كدام فلز استفاده ميكنند(ساختن در و پنجره)؟

الف)آهن                                     ب)آلومينيوم                                ج)قلع                د)روي

 

19- فعالترين فلزها كجاي جدول تناوبي قرار دارند؟

الف)اولين ستون سمت چپ                           ب)اولين ستون سمت راست

ج)بالاترين رديف                                           د)پايين ترين رديف

 

20- فرمول آلومينيوم اكسيد كدام است؟

الف)AlO                         ب)AlS               ج)AlO                د)AlO

 

21- كدام عنصر كمترين چگالي را دارد؟

الف)هيدروژن                               ب)اكسيژن                      ج)نيتروژن                       د)استاتين

 

22- كدام گزينه در مورد چندسازه ها نادرست است؟

الف)خوردگي پيدا نمي كنند.                                  ب)ارتعاشات را جذب مي كنند.

ج)چگالي بالايي دارند.                                          د)محكم هستند.

 

23- نخستين چند سازه ي شناخته شده كدام است؟

الف)composite          ب)فايبرگلاس                        ج)بسپار                                     د)پليمر

 

24- مقدار زباله اي كه هر انسان در طول عمرش توليد مي كند چند برابر جرم او در سن بلوغ است؟

الف)600برابر                    ب)480برابر                                  ج)60برابر                        د)842برابر                 

 

25- عمده ي زباله هاي جامد يك كشور پيشرفته ي صنعتي چيست؟

الف)فلز                          ب)پلاستيك                                 ج)كاغذ و مقوا                  د)شيشه

 

26- اگر به جاي استفاده از چوب درختان براي توليد كاغذ از كاغذهاي باطله استفاده شود چند درصد در

مصرف آب صرفه جويي مي شود؟

الف)50%                        ب)75%                          ج)95%                          د)90%              

 

27- در كشورهاي پيشرفته چند درصد از كاغذهاي باطله بازگرداني مي شوند؟

الف)20%                        ب)30%                          ج)25%                          د)40%

 

28- مصرف كاغذ و مقوا براي هر نفر ايراني در سال چند كيلو گرم است؟

الف)126كيلو                      ب)1/26كيلو                 ج)12/6كيلو                     د)135كيلو

 

29- كداميك از ويژگي هاي مفيد سراميك ها نيست؟

الف)نقطه ي ذوب بالا دارند.                                    ب)شكننده اند.

ج)در برابر فرسايش مقاومند.                                  د)عايق هستند.

 

30- يك رشته نوري به ضخامت موي سر انسان چند مكالمه ي تلفني را به طور همزمان منتقل مي كند؟

الف)500                         ب)5000                         ج)500000                          د)50000

 

آن خدایی که از درخت سبز برایتان آتش پدید آورد و شما از آن ، آتش

 

می افروزید .

 

پس از آب ، نفت فراوان ترین مایع در بخش های بالایی پوسته ی زمین

 

است . اگر چه کمی اغراق امیز به  نظر می رسد ولی زندگی درجهان

 

امروز بدون این مایع قهو ه ای تیره که بوی نامطبوعی دارد ، ناممکن

 

خواهد بود . دست کم در حال حاضر ، نفت نقش پراهمیتی در زندگی

 

روزانه بازی می کند . بخشی بزرگی از نیازهای مابه انرژی ، با

 

سوزاندن نفت تامین می شود . خانه و کلاس شما به طور مستقیم یا غیر

 

مستقیم با نفت گرم یا با آن روشن می شود نفت صنعت حمل و نقل را

 

رونق می بخشد نفت یک منبع غنی از مواد شیمیایی  است مادی که می

 

توان از آن ها رنگ ، دارو، انواع پلاستیک ، پارچه ، ویتامین های

 

ساختنی ومواد گوناگون بسیاری ساخت . شکل 1 نشان می دهد که به

 

طور میانگین از هر بشکه نفت چه مقداری برای سوزاندن (نفت به عنوان

 

منبع انرژی) و چه مقدار برای ساختن (نفت به عنوان ماده ی اولیه برای

 

تولید مواد شیمیایی ارزشمند  ) مصرف می شود .

 

 به طور میانگین در کشورهای پیشرفته تنها 13 درصد از هر بشکه نفت

 

برای مواردی غیر از سوزاندن به کار می رود . 87 درصد بقیه  یعنی

 

بیش از 5/6 برابر بعنوان سوخت مصرف می شود بعضی از کارشناسان

 

نفتی پیش بینی می کنند که در قرن بیستم و یکم استخراج نفت از منابع

 

شناخته شده ، به اوج خود خواهد رسید پس از آن با کم شدن منابع نفتی ،

 

تولید نفت کاهش می یابد و به این ترتیب بهای نفت ، پیوسته افزایش

 

خواهد یافت . هنگایم که نفت گران و کمیاب شود ، چگونه از آن استفاده

 

خواهیم کرد ؟ آیا می توانیم روش زندگی خود را به گونه ای تغییر دهیم

 

که مصرف این ماده ی ارزشمند وحیاتی کاهش یابد ؟ آیا باید نفت را

 

برای تولید انرژی بسوزانیم یا از آن مواد سودمند دیگری بسازیم ؟ پاسخ

 

شما چیست ؟

 

مندلیف شیمیدان روسی ده ها سال پیش هشدار داد که سوزاندن نفت برای

 

تولید انرزی ماند آن است که اجاق آشپزخانه را با سوزاندن اسکناس

 

روشن نگاه داریم .

 

فراوانی ظاهری ، سهولت انبارداری و حمل و نقل ، کاربرد آسان و بهای

 

ارزان نفت موجب شده است که به توصیه ی مندلیف توجه نکنیم . در

 

ضمن ، این بی توتوجهی ، ما را با مشکلات زیست محیطی بسیاری

 

چون آلودگی هوا نیز روبه رو کرده است ، به ویژه ، ورود حجم زیاد گاز

 

کربن دی  اکسید ناشی از سوزاندن این سوخت ها ، به هوا کره ، سبب

 

شده است که دمای زمین به تدریج افزایش یابد .

 

بنابراین ، برای ساختن آینده ای سبز برای خود و نسل های بعدی ، باید

 

به طورجدی در چگونگی مصرف نفت بازنگری کنیم . اما ، پیش از

 

هرگونه تصمیم گیری درباره ی شکل و میزان مصرف نفت ، باید

 

اطلاعات درباره نفت ، باید اطلاعاتی در باره ی نفت به دست آوریم .

 

باید بدانیم که نفت چیست و چگونه به وجود آمده است . اجزای سازنده ی

 

آن چه موادی هستند و چه خواصی دارند باید بدانیم که چه قدر نفت باقی

 

مانده است ، نفت باقی مانده در آینده با چه سرعتی مصرف خواهد شد و

 

آیا می توان برای نفت جایگزینی یافت ؟

 

طی هزارها سال مقادیر کمی از نفت موجود در جهان مورد استفاده قرار

 

گرفته بود . در آن زمان انسانها را هنگایم که چون چشمه ای از دل زمین

 

می جوشید و بیرون می آمد یا به طریقی به درون چاه آب راه یافت ،

 

جمع آوری و استفاده می کردند به طوری که ، برای مردمانی که بدنبال

 

حفر چاهی برای تامین آب آشامیدنی  خود بودند ، نفت مایه ی دردسر و

 

آزار نیز بوده است .

 

به هر حال ، مصریان باستان از نفتی که به این روشی به دست می آید

 

برای مومیایی کردن اجساد  که مردان خود ، و از قیر برای گرفتن

 

درزهای  موجود در اهرم بزرگ خویش بهره می گرفتند بابلی ها ،

 

آشوریان وپارسیان نیز از قیر برای روسازی جاده ها و آبندی پایه ی

 

دیوارها و ساختمان ها استفاده می کردند ساکنان منطقه ی بین النهرین ،

 

درز قایق های ساخته شده از نی خود را با قیراندود کردن ، می گرفتند و

 

به این ترتیب آن نسبت به آبنفوذ ناپذیر می کردند آمده است که حضرت

 

نوح (ع) نیز بدنه ی کشتی خود را به نفت آغشته کرد تا آب به  درون آن

 

نفوذ نکند بومیان ساکن آمریکا از نفت به عنوان رنگ ، دارو و سوخت

 

بهره می گرفتند.

 

صحرانشیانان ،نفت را برای درمان یماری کچلی شترها به کرا می بردند

 

پارسیان و سومریان معتقد بود نفت ارزش داریی دارد این باور تا مدت

 

ها فراگیر بو دو حتی تا اواخر سده ی نوزدهم میلادی نیزفت به عنوان

 

داروی نیروبخشی  که هر فنجان از آن هر نوع درد یاکسالتی را

 

برطرف می کند ، به فروش می رساندند. ار چه ، این روغن سیه روی

 

هیچ  گونه اثر دارویی نداشت ، با این حال افرادی که آن را نوشیده اند

 

تنها دریافتاه اندکه نفت خام مزه ی خیلی خوبی ندارد !

 

پراکندگی منابع نفتی در جهان

 

مانند بسیای از منابع طبیعی شناخته شده ی دیگر، نفت نیز در سراسر

 

جهان به طور یکسان یافت نمی شود . از مجموع هزار میلیارد (

 

1.000.000.000.000  ) بشکه نفتی که به طور تخمینی اندوخته ی

 

شناخته شده ی جهان را تشکیل می دهد ، 7/65 درصد آن را منطقه ی

 

خاورمیانه یفات شده است منطقه ای که تنها 1 درصد از سطح کره ی

 

زمین را تشکیل می دهد ،  

 

کشور ما نیز در انی منطقه قرار دارد و سالانه صدها میلیون بشکه نفت

 

خام تولید می کند . اکنون نیز خبر یافتن میدان های نفتی تازه در برخی

 

از نقاط جهان ، به گوش می رسد.

 

نفت چیست ؟ با آن چه می کنیم ؟

 

نفت را طلای سیاه نامیده اند ، اما چرا نفت تا این اندازه ارزشمند است ؟

 

از دیدگاه شیمیایی ، نفت مخلوطی از صدها ترکیب مولکولی است . این

 

ترکیب ها دو خصلت شیمیایی سودمند دارند: نخست این که سرشار از

 

انرژی اد و همین انرژی است که به هنگام سوزاندن آنها ، آزادئ می

 

شود دوم این که ، این مولکول ها را می توان به روش های شیمیایی به

 

یک دیگر تبدیل کرد و مواد شیمیایی گوناگون و سودمندتری به دست

 

آورد .

 

شیمیدان  ها کشف کرده اند که چگونه مولکولهای کوچک نفت را به

 

مولکولهای غول آسا، تبدیل  کنند و به این ترتیب ، مواد خام مورد نیاز

 

برای تهیه ی انواع پلاستیک ،  الیاف ساختگی و لاستیک  را تولید کنند .

 

شیمیدان ها هم چنین می دانند که چگونه مولکولهای نفت را به مولکول

 

های تشکیل دهنده ی  عطرها ، مواد منفجر و داروهایی مانند آسپرین ،

 

استامینوفن و کدیین تبدیل کنند .

 

نگاهی به مولکول های نفت

 

 

برش گازی نفت ، شامل ترکیب هایی با نقطه ی جوش پایین است

 

مولکولهای این گازها از یک تا چهار اتم  کربن دارندو چون سبک هستند

 

، نیروهای جاذبه ی بین مولکولی در آن ها بسیار ناچیز است به این علت

 

این مولکول های به آسانی از یکدیگر جدا می شوند و به صورت گاز از

 

برج تقطیر بیرون می روند .

 

برش های مایع نفت که شامل بنزین ، نفت چراغ(نفت سفید ) و روغن

 

های سنگین تر هستند ، از مولکول هایی با پنج تا بیست اتم کربن تشکیل

 

شده اند . برش جامد و روغنی شکل نفت  که حتی در دماهای زیادنیز

 

تبخیر نیم شود ، شامل مولکول هایی با اتم های کربن بیشتر است . در

 

میان ترکیب هایی که از نفت خام به دست می آیند، نیروهای جاذبه ی بین

 

مولکولی در این برش های جامد ، از همه بیشتر است .

 

طی تبخیر و جوشش ، مولکوهای مایع به اندازه ای انرژی به دست می

 

آورد که می توانندبر نیروهای بین مولکولی چیره شوند  و ازحالت مایع

 

به حالت گازی درآیند.

 

شیمی آلی

 

ویژگی های هیدروکربن های به دست آمده  از تقطیر نفت خام را در

 

شاخه ای از شیمی می توان مطالعه کرد که به شیمی آلی موسوم است

 

واژه ی آلی برای نامگذاری این شاخه ی شیمی ، از این رو انتخاب شده

 

است که در گذشته تصور می شد که مواد شیمیایی تولید شده به وسیله ی

 

موجودات زنده (مانند:آهن سنگ آهک و نمک خوراکی ) یافت می شوند

 

گذشتگان بر این باور بودند که در این مواد یک نیروی زندگی بخش نهفته

 

است و به دلیل مواد یادشده را مواد آلی می نامیدند . از دی آن هاسنگ ها

 

و کانی های سازنده ی زمین و موادی که از آنها ساخته می شوند ، همگی

 

مواد غیره آلی هستند . با ساخته شدن نخستین ترکیب آلی در آزمایشگاه

 

افساده نیروی زندگی بخش به فراموشی سپرده شد، اما هنوز نام شیمی

 

آلی بر زبان های جاری است ویژگی آشکار ترکیب های آلی ، وجود اتم

 

های کربن در همه ی آنهاست از این رو شیمی آلی را شیمی ترکیب های

 

کربن نیز می گویند .

 

به این ترتیب ف هیدروکربن ها نیز که تنها ازکربن و هیدروژن ساخته

 

شده اند، ترکیب های آلی به شمار می آیند با مطالعه ی شیمی آلی و آشنا

 

شدن با ویژگی های اتمی کربن ، درک و یژگی های نفت و فرآورده های

 

نفتی آسان تر خواهد شد

 

متان، نخستین  عضو از یک خانواده ی بزرگ موسوم به آلکان ها است

 

در  آلکان ، هر اتم کربن با چهار پیوند به چهار ام دیگر ، متصل شده

 

است  این ، بیش ترین تعداد اتمی است که میتواند به اتم کربن متصل

 

شود . به این علت آلکان ها را هیدروکربن هایسیر شده می گویند. نام

 

اعضای  این خانواده از  دو بخش تشکیل شده است بخش اول تعداد اتم

 

های کربن را مشخص می کند و بخش دوم لفظ ان است که نشان

 

خانوادگی آلکان هاست برای نمونه آلکانی که پنج اتم کربن دارد ،  C5H

 

12 پنتان نامیده می شود .

 

 

آلکان هایی را که تا این جا بررسی کردیم ، آلکان های راست زنجیر می

 

نامند در این آلکان ها هر اتم کربن به یک یا دواتم کربن دیگر متصل

 

است آرایش های دیگری نیز برای اتم های کربن امکان پذیر است آلکان

 

هایی را که در آن ها یک یا چند اتم کربن با سه یا چهار اتم کربن دیگر

 

پیوند داشته باشد ، آلکان های شاخه دار می باشد .

 

مولکولهایی را که فرمول مول کولی یکسان دارند ، اما آرایش اتم ها در

 

آن متفاوت است (فرمول های ساختاری متفاوتی دارند ) هم پار یا ایزومر

 

می نامند . در واقع آلکان هایی که چهار یا تعداد بیش تری اتم کربن

 

داشته باشند ، بیش از یک فرول ساختاری دارند .

 

همان طور که انتظار می رود ، با زیاد شدن تعداداتم های کربن ، به

 

تعدادهم پارها افزوده می شود . برای نمونه ، شیمیدان ها برای پنتان ،

 

C5H12 سه هم پار شناسایی کرده اند . 

 

همان طور که دیدیه می شود هر هم پار یک جسم مستقل است و ویژگی

 

های فیزیکی خاص خاص خود رادارد وجود تفاوت در نقطه ی جوش این

 

هم پارها ، گواهی بر این مدعا است .

 

 

برخی از ویژگی های مهم آلکان ها

 

 

همه ی آلکان های ویژگی های تقریباً مشابهی دارند برخی از خواص و

 

روند تغییر آنها در میان اعضای خانواده ی آلکان ها ، به این شرح

 

است .

 

همه ی آلکان ها ، گازها ، مایع ها یا جامدهایی بی رنگ هستند .

 

نقطه ی  ذوب وجوش آن ها با افزایش تعداد اتم های کربن(افزایش جرم

 

مولی ) زیاد می شود .

 

سوختن هیدروکربن ها

 

 

می دانید که انرژِی لازم برای گرم کردن ،غذا پختن و حمل و نقل با

 

سوزاندن سوخت های فسیلی تامین می شود . هنگامی که این سوخت ها

 

را در هو ا یا در اکسیژن بسوزانیم ، هیدروکربن های سازنده های آن ها

 

می سوزند و انرژی آزاد می کنند از آن جا که هیدروکربن ها دارای

 

کربن و هیدورژن هستند ، از سوزاندن آنها کربن دی اکسید و آب البته

 

مقدار قابل توجهی انرژی به دست می آید برای نمونه ، معادله ی شیمیای

 

سوختن متان به صورت زیر نوشته می شود :

 

این معادله ی شیمیایی نمایانگر یک سوختن کامل است در این نوع

 

سوختن ، کربن دی اکسید و آب ، تنها فراآورده ای واکنش به شمار می

 

آیند . اگر ، مقدار اکسیژن کافی نباشد ، سوختن کامل نخواهد بود .

 

در سوختن ناقص ، افزون بر کربن دی اکسید و آب ، مقداری کربن

 

مونواکسید (CO) نیز تشکیل می شود اگر مقدار اکسیژنی که در دسترس

 

متان قرار می گیرد با زهم کم تر شود ، مقداری دوده به عنوان فراورده

 

ی فرعی تولید می شود بنابراین ، تنها هنگایم که گاز اکیژن زیاد باشد و

 

سوختن به صورت کامل انجام شود ، سوختن یک هیدروکربن را می

 

توان بامعادله شیمیایی  زیر نشان داد :

 

انرژی نورانی و گرمایی |+آب +گاز کربن دی اکسید è   گاز اکسیژن

 

+هیدروکربن

 

دوده ، شکلی از کربن است که به صورت گرد بسیار نرمی در هنگام

 

سوختن ناقص سوخت ها یا تجزیه ی  گرمایی گاز طبیعی یا نفت خام

 

تولید می شود از دوده ه برای تولید رنگ و جوهر خودکار ، بارور کردن

 

ابرهای باران زا و از همه مهم تر در صنعت لاستیک سازی استفاده می شود

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه ششم دی 1389ساعت 21:30  توسط انواع نمونه سوالات ها و خلاصه درس ها   |